Kimlik, Çoğulculuk ve Devlet

Yıl:3 Sayı: 10 (Nisan - Mayıs - Haziran)

Kimlik, Çoğulculuk ve Devlet

Editörden
"Kimlik Çoğulculuk ve Devlet" temalı 10. Sayımız, Korona günlerindeki şartların kısıtlamaları nedeniyle gecikmeli olarak çıktı. Tüm dünyayı ve toplumları etkileyen pandemi, her ne kadar öteletmiş ve unutturmuş olsa da, “kimlik sorunu” devem etmektedir; bu sürecin normalleşmesine paralel olarak da can yakıcı etkilerini ve dramatik sonuçlarını görmeye devam edeceğiz.
Etnik, dinî/mezhebî, ideolojik farklılıklar, ekonomik ve siyasi sınıflaşmalar insanlık tarihi boyunca var olmuş olsa da, çağdaş ulus devletlerde daha bir temel sorun haline gelmiştir.  Siyasi ve toplumsal yapının kurucu unsurları ve vazgeçilmezleri olan bu farklılıklar, paradoksal şekilde bu yapıların dağılması ve yıkılmasının kullanışlı araçlarına da dönüşebilmektedir.
İmparatoryal yapılarda büyük ölçüde tolere edilebilmiş olan farklı kimlikler, günümüz siyaset ve toplum felsefesinde, beşeri zenginliği temsil edecek, doktrinel bir temel bulabildi mi?  Ya da böyle bir zenginliğin teminatı olabilecek çoğulcu yönetimler geliştirilebildi mi?  Bu noktada devletlerin tutumu ve kimlik politikaları nasıl olmalı… ve daha birçok konuyu gündeme aldık.  
İşte bu sayıda katkıda bulunan yazar ve konu başlıkları:
Mustafa Tekin / Küresel Dünyada Devlet -Yeni Bir Sözleşme Mümkün mü?-
Kadir Canatan / Çok kültürlülük Hakkında Dört Yaklaşım
Muhammet Özdemir / Kimlik ve Sivil Alan Tartışmalarının Türkiye’deki İzdüşümü ve İnsan Sorunu
Ahmet Keleş / Din-Devlet İlişkisi Bağlamında Geleneksel Devlet Tecrübemiz ve Sultandan Devlete, Tebadan Vatandaşlığa, Ümmetten İnsanlığa
Celaleddin Çelik / Zamanın Çoğulcu Ruhu ve İslamcılığın Çoğulculukla Paradoksal Yakınlaşması
Zeki Kılıçaslan / Kimlik ve Çoğulculuk Bağlamında Türkiye’de Siyaset: Demokratik Çoğulculuk Tehdit mi Yoksa Birliğin Geleceği mi?
Mehmet Yaşar Soyalan / Hangisi Gerçek Hangisi Algı Geçmişten Günümüze “Çoğulculuk” Söylemi
Süleyman Gümüş / Fark Üretimi: Geleneksel ve Modern / Olana Dair Kısa Bir Karşılaştırma
Sadettin Yetkin / Medine Vesikası (Anayasası) Bağlamında Çoğulculuk Kavramının Analizi
Esat Arslan / Yirmi birinci Asırda Muhammed (as), Şeriat ve Kadın II
Atasoy Müftüoğlu / Eleştirel Bilincin Sesini Yükseltmek
 
Söyleşi
Etyen Mahçupyan’la Devlet ve Çoğulculuk Üzerine… Birlikte Yaşayabilecek miyiz?
 
Kültür-Sanat
Dursun Çiçek / Fotoğrafta İnsan, Zaman ve Mekân ya da Görüntünün Fotoğrafını Çekmek
Bayram Karaçor / Okumak, Kitap ve Kitap Fuarları
Kitap Kritikleri
Süleyman Gümüş / İmkansız Devlet
Kadir Canatan / Müphemlik Kültürü ve İslam, Farklı Bir İslam Tarihi Okuması
Talip Tanır / İslam Medeniyetinde  Anayasal Kriz
Tarkan Tek / Arap Dünyasından Çağdaş Sanatçılar
“Dünya ve insanlık krizi” dosyasıyla “pandemi”ye projeksiyon tutacağımız bir sonraki sayımızı da takip ve ilginizin devamı dileğiyle… Eleştirel bir bakışla, dakik ve hayırlı okumalar dileriz…

Dosya

Küresel Dünyada Devlet -Yeni Bir Sözleşme Mümkün mü?-
Özet

Bu sorun iki farklı felsefe üzerine devletin inşa edilebileceğinin olumsallığını bize göstermektedir. Birinci felsefemiz; devlet insan içindir. İkincisi ise insan devlet içindir. Doğrusu yaptığımız tanım, birinci felsefe üzerinde yükselmekte ve devleti bir organizasyon olarak görmekte iken, ikincisi devleti metafizikleştirmektedir.

...
Mustafa Tekin
Prof. Dr. / İstanbul Üniversitesi
İlahiyat Fakültesi
Çokkültürlülük Hakkında Dört Yaklaşım
Özet

Doksanlı yıllardan itibaren Avrupa’da giderek artan ölçüde aydınlar ve siyasetçiler arasında kültürel asimilasyonizmi esas alan fikirler ve politik talepler yüksek bir sesle dillendirilmeye başlamıştır. Daha önceleri asimilasyonist söylem ve politikalara sıcak bakmayan ülkelerde bile, liberal entegrasyon politikaları ya terkedilmekte ya da terkedilmesi doğrultusunda yoğun bir fikri baskı uygulanmaktadır.

...
Kadir Canatan
Prof. Dr./Sabahattin Zaim Üniversitesi
Sağlık Bilimleri Fakültesi
Kimlik ve Sivil Alan Tartışmalarının Türkiye’deki İzdüşümü ve İnsan Sorunu
Özet

Uluslararası etkenlere ve yerli insanın başkasına ekonomik ve kültürel bağımlılığına yakın vadede kökten bir çare bulmak mümkün değildir. Müdahale edilebilecek olan yerli insanın kendisidir ve bunun da yukarıdan aşağıya değil de, sıradan insanlardan başlayarak uzmanlara değin uzanan bir toplumsal hareketlilik ile gerçekleşmesi gerekmektedir.

...
Muhammet Özdemir
Yrd. Doç. Dr. / İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi
Sosyal ve Beşeri Bilimler Fakültesi
Din-Devlet İlişkisi Bağlamında Geleneksel Devlet Tecrübemiz ve Sultandan Devlete, Tebadan Vatandaşlığa, Ümmetten İnsanlığa Geçiş
Özet

Konuyla ilgili kaynaklarımızda yer alan kimi rivayetlere göre Hz. Muhammed’in kendisinden sonra kimlerin göreve geleceklerine dair güya yapmış olduğu açıklamaları ciddiye alınamaz. Bu nedenle onları yok hükmünde sayıyorum. Çünkü o rivayetlerin yüzde biri bile sahih olmuş olsa idi, tarihi tecrübemiz şimdikinden çok farklı olurdu.

...
Ahmet Keleş
Prof. Dr./ Dicle Üniversitesi
Zamanın Çoğulcu Ruhu ve İslamcılığın Çoğulculukla Paradoksal Yakınlaşması
Özet

Irkçılık ve İslam karşıtlığı yalnız aşırı sağ grupların eylemlerinde değil, kültürel ilişkilerde ve siyasi uygulamalarda da kendini gösteriyor. Hal böyleyken teorik çoğulculuk söyleminin daha çok merkez toplumların kendi iç dengeleri için bir anlam ve işleve sahip olduğu anlaşılıyor. Böylelikle hakikat sonrası çağın yansımalarından biri olan kültürel içe kapanma ve dışlayıcılık ile sınırlar daha da aşılmaz hale geliyor.

...
Celaleddin Çelik
Prof. Dr. / Erciyes Üniversitesi
Kimlik ve Çoğulculuk Bağlamında Türkiye’de Siyaset: Demokratik Çoğulculuk Tehdit mi Yoksa Birliğin Geleceği mi?
Özet

Diğer taraftan çoğulculuk, “üniter ulus devlet” taraftarı ve genelde ülkelerdeki etnik çoğunluğa dayanan milliyetçi kesimler açısından olumsuz karşılanmaktadır. Çoğulculuk “ulusal birliğe”, “ulus devlete” bir tehdit olarak algılanmakta ve bu yöndeki değişim arayışlarına karşı çok ciddi direniş gösterilmektedir.

...
Zeki Kılıçaslan
Prof. Dr., İstanbl Üniversitesi
Hangisi Gerçek Hangisi Algı Geçmişten Günümüze “Çoğulculuk” Söylemi
Özet

“Çoğulculuk” ve “çok kültürlülük” kelimeleri kavramsal anlamda yeni kelimeler olsa da bunların içerikleri, toplumların  binlerce yıldır aşina oldukları ve yaşaya geldikleri şeyler. Toplumlar için mucize modeller olmaktan öte sıradan gerçeklikler. Ancak
şurası doğru: Modern dönemler ve modern dönem kuşakları için bu kavramların yeni ve ilginç olduğu yadsınamaz.

...
Mehmet Yaşar Soyalan
Fark Üretimi: Geleneksel ve Modern Olana Dair Kısa Bir Karşılaştırma
Özet

Geleneksel dünyada makro iktidarın gücü toplumsal uzamın tamamını kuşatma kapasitesinden yoksun olduğu için, gücün ekonomik kullanımı gereğince, oldukça az taleplerde bulunmuştur. Hatta bu yoksunluk, derebeylik gibi doğrudan siyasi boşluklara dahi izin vermiştir. Tabii ki geleneksel toplumların bu yapısal özelliklerin tek sebebi çeşitli yoklukların dolaylı etkileri değildir.

...
Süleyman Gümüş
Dr./İstanbul Üniversitesi
Medine Vesikası (Anayasası) Bağlamında Çoğulculuk Kavramının Analizi
Özet

20. yüzyılda islâm toplumları, daha çok etnik, mezhepsel ve inançsal ayrışmalar ve çatışmalarla meşgul olmuştur. Burada üzerinde durulması gereken üç ana boyut bulunmaktadır. Birincisi, ıslahat Fermanından sonra alışıldığı şekliyle, toplumsal mutabakat ihtiyacını ilgilendiren her meselenin dışsal bir müdahalenin etkisiyle giderilebilmesidir.

...
Sadettin Yetkin
Öğretmen, Milli Eğitim Bakanlığı
Yirmibirinci Asırda Muhammed (as), Şeriat ve Kadın 2
Özet

Hatice’den sonra hiçbir eşinden çocuk yapmayan ve onlardan bilinçli olarak çocuk yapmayarak herhangi bir eşine kendinden sonra herhangi bir imtiyaz vermeyen Muhammed  (AS) bir tek Mariye’den çocuk yaptı. Ve bu çocuk, yani ibrahim, vefat edince hüzünle ağladı ve şöyle dedi: “ibrahim yaşayacaktı. Peygamber olacaktı. Ve Kıptileri özgürlüğüne kavuşturacaktı.”

...
Esat Arslan
Eleştirel Bilincin Sesini Yükseltmek
Özet

İslam tarihi boyunca coğrafi-askeri fetihler üzerinde yoğunlaşan islam imparatorlukları, siyasal/kültürel/entelektüel/felsefi fetihler konusunda yeteri kadar üretken olamadılar. Kabile-bedevi siyasal değerlerinin belirleyici hale gelmesi, islam toplumlarının sömürgeleştirilmesini kolaylaştırdı. İslam dünyası toplumlarında, bilincimizin sömürgeleştirilmesiyle birlikte başlayan kriz, maalesef, halen sürüyor.

...
Atasoy Müftüoğlu

Söyleşi

Etyen Mahçupyan’la Devlet ve Çoğulculuk Üzerine… Birlikte Yaşayabilecek miyiz?
Özet

Dünya gündemi son dönemlerin belki de en hızlı değişimlerine sahne oluyor. Bir tarafta küresel ölçekte etkileri son derece yoğun olarak hissedilen virüs salgını, diğer tarafta ise Amerika’da siyahi bir vatandaşın polis tarafından sokak ortasında öldürülmesiyle başlayarak tüm dünyaya hızla yayılan ırkçılık karşıtı kitlesel eylemler…

...
Fatih Yaman

Kültür Sanat

Fotoğrafta İnsan, Zaman ve Mekân ya da Görüntünün Fotoğrafını Çekmek
Özet

Bu göz gördügi degül
Bu akl irdügi degül
Dil vasf virdügi degül
Bî-lisan basar gerek
Boncuk degül sır sözi
Gel gidelim ko sözi
Dostu görmez baş gözi
Ayrıksı basar gerek

Yunus Emre

...
Dursun Çiçek
Okumak, Kitap ve Kitap Fuarları
Özet

Kitap dışı meşguliyetlerin, kitabın zamanını çaldığı doğrudur. Aslında, sosyal medya da bir okuma alanıdır. Yeni enstrümanlara bakarak, eskiye göre çok okuduğumuz söylenebilir. Önemli olan; ne okuduğumuz, nasıl okuduğumuz ve ne hasıla elde ettiğimizdir. Bunun diğer adı, nitelikli okumadır.

...
Bayram Karaçor

Kitap Kritikleri

İmkansız Devlet / Wael B. Hallaq
Özet

Fıkıh, gündelik hayatı tanzim edebilecek en önemli söylemsel pratik olarak, geleneksel dindar öznenin tarihselleşmesinin epistemik ilkesidir. Çünkü kelam ya da tasavvuf ’ta olmayan bir ayrıcalığa sahiptir. Tanımında da belirgin olan bu özellik, onun her bir insanın tarihsel bir özne olabilmesi için gerekli hakikat ve iktidar ilişkilerini kendi söylemsel pratiğinde bir araya getirebilmesidir.

...
Süleyman Gümüş
Dr./İstanbul Üniversitesi
Müphemlik Kültürü ve İslam - Farklı Bir İslam Tarihi Okuması / Thomas Bauer
Özet

Farklı mealleri okuyan bir insanın genellikle kafası karışıyor ve bilgilenmek/aydınlanmak yerine zihinsel bir kaos yaşamaya başlıyor. O zaman şöyle bir fikir çözüm olarak aklına geliyor: “Keşke tek bir meal olsa ve herkes bunu okusa. O zaman ne insanların kafası karışır ne de farklı tartışmalar ortaya çıkar.”

...
Kadir Canatan
Prof. Dr./Sabahattin Zaim Üniversitesi
Sağlık Bilimleri Fakültesi
Anayasal Kriz / M. Muhtar Şankıti
Özet

Bu kriz, özü itibariyle “…İslam’ın siyasi ilkeleri ile Müslüman halkların yaşadığı ve halen yaşamakta olduğu tarihsel gerçeklik arasında var olan tezat ve bu tezattan kaynaklanıp hicri birinci yüzyıldan günümüze  kadar devam eden siyasi meşruiyet kavgasıdır.”

...
Talip Tanır
Arap Dünyasından Çağdaş Sanatçılar
Özet

Bu çalışma ile arap dünyasındaki kültürel aktörlerin devrimler ile birlikte mesleklerini ifade etme biçimleri, pozisyon ve tutumları anlatılmıştır. Kültürel aktörler olarak; gösteri sanatçılarından, film yapımcılarına ve yazarlara kadar uzanan farklı meslek guruplarından insanları saymak mümkün.

...
Tarkan Tek
Viyana Üniversitesi Doktora Öğrencisi
İLİMYURDU Yayıncılık ve Eğitim Hiz. Ltd. Şti.
Adres : Molla Gurani Mah. Akkoyunlu Sk.
            No: 36 Fındıkzade Fatih / İstanbul
Tel      : 0212 533 05 35
Faks   : 0212 631 53 69
Mail    : info@yetkindusunce.com
Tüm Hakları İlim Yurdu Yayıncılık’a aittir. Kaynak belirtilmeden hiçbir içerik kopyalanamaz. | Tasarım & Yazılım: Dizayn Sanat